Duurzaamheid & Biodiversiteit
Hoe het bosstadconcept, de klimaatdoelen en de toezeggingen voor de circulaire economie van Nusantara daadwerkelijk werken.
Duurzaamheid & Biodiversiteit
Het motto 'bosstad' van Nusantara is geen marketinglaag die over een gewone stad is gelegd. Duurzaamheidsdoelen zijn rechtstreeks vastgelegd in hetzelfde presidentieel besluit dat de opzet van de stad bepaalt, en wegen even zwaar als al het andere in het masterplan. Deze pagina laat zien wat die toezeggingen daadwerkelijk inhouden: de biodiversiteit waarin Nusantara ligt, het klimaatplan dat de stad voor zichzelf heeft opgesteld, en wat er gebeurt met haar afval, water en energie.
Een stad midden in een van de rijkste biodiversiteitshotspots op aarde
Nusantara ligt op het eiland Borneo, binnen de biogeografische regio Sundaland, algemeen erkend als een van de rijkste en meest bedreigde biodiversiteitshotspots ter wereld. Indonesië als geheel is de thuisbasis van 12% van 's werelds zoogdiersoorten en 16% van zijn reptielsoorten. Borneo zelf heeft meer endemische zoogdiersoorten dan enig ander eiland in de regio, waaronder 25 soorten die nergens anders ter wereld voorkomen, onder meer de Borneo-orang-oetan en de neusaap.
Binnen 50 kilometer van Nusantara specifiek hebben officiële onderzoeken 3.889 soorten geregistreerd: 168 zoogdieren, 454 vogels, 206 reptielen en amfibieën, 1.369 vissen, meer dan 3.000 insecten, 826 mariene ongewervelden, 735 planten, 5 spinachtigen en 1 schimmel.
Een opmerking over schaal. Sommige van de grootste cijfers over de biodiversiteit van Borneo (bijvoorbeeld 10.000 tot 15.000 soorten bloeiende planten) beschrijven het hele eiland of de bredere Sundaland-regio, niet specifiek het grondgebied van Nusantara zelf. We hebben geprobeerd hierboven duidelijk onderscheid te maken tussen eilandbrede context en gegevens die specifiek over Nusantara gaan. Als een cijfer enorm klinkt, controleer dan welke schaal wordt beschreven.
Bedreigde soorten binnen hetzelfde onderzoeksgebied van 50 km
"65x30": een beschermingsdoel dat verder gaat dan het wereldwijde doel
Nusantara heeft toegezegd 65% van zijn grondgebied uiterlijk in 2030 te beschermen, een doel dat het zelf '65x30' noemt. Daarmee overtreft het bewust het wereldwijde '30x30'-doel van het Kunming-Montreal Global Biodiversity Framework (30% beschermd in 2030) met meer dan het dubbele. In de praktijk betekent dit dat ongeveer tweederde van het land en de aangrenzende zee rond Nusantara wordt behouden als bos- en mariene reserve, verbonden door wildlifecorridors, in plaats van ontwikkeld.
U kunt zeven van de specifieke beschermde gebieden die dit netwerk vormen verkennen, waarvan er verscheidene net buiten de eigen grens van Nusantara liggen maar wel worden genoemd in het eigen biodiversiteit-masterplan, op onze pagina Natuur & Fauna.
Wat dit land daadwerkelijk bedreigt
Voordat Nusantara werd aangewezen, verloor het gebied jaarlijks ongeveer 4.000 hectare bos, en slechts zo'n 16% van het land dat uiteindelijk als beschermd gebied werd bestemd, was daadwerkelijk bedekt met secundair bos. De rest bestond uit kleinschalige en industriële landbouw, steenkoolmijnconcessies en land dat herstellende was van eerdere branden. Twee invasieve soorten worden specifiek genoemd in officiële onderzoeken: Imperata cylindrica (een brandgevoelig invasief gras dat veel voorkomt op eerder verbrand land) en Acacia mangium (een snel verspreidende plantageboomsoort). Dit terugdraaien is een expliciet gesteld doel, geen bijwerking die zomaar wordt aangenomen bij de bouw van een groene stad.
Het klimaatplan: van emissievrij naar koolstofnegatief
Het klimaatplan van Nusantara, de RLDC (Regionally and Locally Determined Contributions) genaamd, stelt als doel om in 2045 netto-nul-emissies te bereiken, minstens 15 jaar eerder dan Indonesië's eigen nationale doel van 2060. De overheid modelleerde drie scenario's om te toetsen of dat realistisch is:
Drie scenario's voor de uitstoot van Nusantara in 2045
Business-As-Usual Gebouwd zoals Jakarta werd gebouwd (dezelfde energiemix, vervoer, afvalpraktijken) | Masterplan Gebouwd volgens het daadwerkelijke masterplan van Nusantara uit 2022 | Verbeterd Masterplan, plus extra nationale en internationale steun | |
|---|---|---|---|
| Totale uitstoot in 2045 | 10,8 miljoen ton CO2/jaar | -1,1 miljoen ton CO2/jaar (netto negatief) | -1,6 tot -1,7 miljoen ton CO2/jaar |
Wat 'koolstofnegatief' niet omvat. Deze cijfers tellen alleen emissies die binnen de eigen grens van Nusantara worden geproduceerd. Materialen zoals cement brengen reële ingebedde emissies met zich mee uit hun productieproces, dat grotendeels elders in Indonesië plaatsvindt, dus die emissies worden niet meegeteld als emissies van Nusantara, ook al staan de gebouwen die dat cement gebruiken er wel. Als er ooit een cementfabriek binnen Nusantara zelf zou worden gebouwd, zouden de emissies daarvan wel meetellen. Goed om te onthouden wanneer 'koolstofnegatief' elders op deze site opduikt.
Het plan is per sector uitgesplitst: bosbouw en landgebruik streeft ernaar ontbossing volledig terug te draaien en tegen 2030 een netto koolstofput te worden; energie streeft naar nul gebruik van fossiele brandstoffen in elektriciteit en vervoer tegen 2030, te beginnen met een zonne-energieproject van 50 MW in 2024; industriële processen vormen voor Nusantara zelf geen probleem, aangezien er geen zware industrie binnen de grenzen is gepland; afvalbeheer streeft naar 60% materiaalterugwinning via een aanpak van verminderen-hergebruiken-recyclen; en landbouw streeft ernaar landbouw via regeneratieve praktijken zoals agroforestry tot een netto koolstofput te maken, hoewel het plan expliciet stelt dat het bereiken van letterlijk nul landbouwemissies zou betekenen dat er helemaal geen geïrrigeerde rijst- of visteelt in Nusantara zou zijn, een afweging waar het plan zich niet volledig aan verbindt.
De circulaire economie: afval en water
Het afvaldoel van Nusantara is 60% materiaalterugwinning en recycling tegen 2045, via een aanpak van verminderen-hergebruiken-recyclen ondersteund door slimme afvalinfrastructuur: sensorafvalbakken, geoptimaliseerde inzamelroutes en geautomatiseerde sorteerfaciliteiten. Van het overige afval wordt het grootste deel omgezet in energie of nieuwe producten, waarbij slechts 10 tot 12% van het totale afval als reststof op de stortplaats belandt.
Op het gebied van water is het doel dat tegen 2035 100% van het afvalwater naar behoren wordt gezuiverd. Nusantara is ook ontworpen als 'sponsstad,' een concept dat losstaat van maar verwant is aan de bosstad-identiteit: in plaats van regenwater te laten wegstromen over verharding zoals de meeste steden doen, zijn gebouwen en openbare ruimte ontworpen om regenwater ter plekke vast te houden, met poreuze oppervlakken en groene daken om de natuurlijke buffering tegen overstromingen en droogte van het gebied intact te houden terwijl het zich ontwikkelt.
De toezeggingen eerlijk houden
De milieuautoriteit van Nusantara rapporteert minstens jaarlijks over de voortgang, zowel aan het eigen leiderschap als aan Indonesië's nationale 'One Data GHG'-rapportagesysteem. Ze heeft ook expliciet onafhankelijk toezicht uitgenodigd van universiteiten, ngo's en andere externe groepen, een echte controle op de eigen zelfrapportage in plaats van een puur interne aangelegenheid.
Dit alles gebeurt niet los van de rest van de Indonesische economie. Oost-Kalimantan, de provincie waarin Nusantara ligt, is momenteel Indonesië's grootste kolenproducerende regio. De eigen planningsdocumenten van Nusantara kaderen de verschuiving naar hernieuwbare energie als onderdeel van een 'rechtvaardige transitie' voor de provincie, en erkennen expliciet dat het uitfaseren van kolen banen zal kosten in de mijnbouw en kolenenergie die actief gepland moeten worden, niet slechts als een bijkomende kostenpost van het elders bouwen van een groenere hoofdstad. Zie Economie & Bevolking voor de volledige economische kant van diezelfde transitie.
